Συντάξεις: Πότε θα αυξηθούν τα όρια ηλικίας και για ποιους

Αλλαγές στα όρια ηλικίας συνταξιοδότησης φέρνει η επιδείνωση του δημογραφικού και η αύξηση του δείκτη γήρανσης του πληθυσμού άνω των 65 ετών σε σχέση με τις γεννήσεις που μειώνονται. Ο δείκτης γήρανσης μέσα στα τελευταία χρόνια αυξήθηκε κατά 43,5 μονάδες φτάνοντας στις 182 λόγω μείωσης των γεννήσεων. 

Οι αλλαγές στα όρια ηλικίας συνδέονται με ρήτρα αυτόματης σύνδεσης της ηλικίας που θα συνταξιοδοτούνται οι ασφαλισμένοι με το προσδόκιμο ζωής των ηλικιωμένων άνω των 65 ετών. Η σύνδεση των ορίων ηλικίας με το προσδόκιμο ζωής θα εφαρμοζόταν για το 2027 αλλά αναβλήθηκε για μια τριετία και εκτός απροόπτου θα εφαρμοστεί το 2030. 

Προς το παρόν αυτό που υπάρχει από το αρμόδιο υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης είναι η διαβεβαίωση ότι δεν θα γίνουν αλλαγές στα όρια ηλικίας συνταξιοδότησης το 2027. Για το μέλλον δεν γίνεται καμία νύξη, αλλά είναι γνωστό ότι βάσει νόμου η ρήτρα για το προσδόκιμο ζωής επανεξετάζεται ανά τρία χρόνια, που σημαίνει ότι εντός του 2029 θα εξεταστούν οι παράμετροι για το πόσο ανέβηκε το προσδόκιμο ζωής μετά το 65ο έτος και αν η αύξηση είναι τέτοια που επηρεάζει τη βιωσιμότητα του ασφαλιστικού τότε θα ανεβούν και τα όρια ηλικίας συνταξιοδότησης, με προφανή στόχο την μείωση των συνταξιοδοτήσεων.

Με αυτή τη σύνδεση λειτουργούν ήδη σχεδόν όλες οι ευρωπαϊκές χώρες και όταν ανεβαίνει το προσδόκιμο ζωής, γίνεται και η ανάλογη προσαρμογή στις ηλικίες συνταξιοδότησης. 

Η διαδικασία αυτή θα επαναλαμβάνεται κάθε τρία χρόνια, οπότε ο επόμενος σταθμός όπου θα εξεταστούν εκ νέου αλλαγές στα όρια ηλικίας συνταξιοδότησης θα είναι το 2033, κ.ο.κ 

Σύμφωνα με την ΕΛΣΤΑΤ το προσδόκιμο ζωής στους άνδρες άνω των 65 ετών από  18,8 έτη το 2019 αυξάνεται στα 20 έτη ως το 2030 ενώ αντίστοιχα στις γυναίκες από 21,8 έτη αυξάνεται στα 22,9 έτη. 

Η σύνδεση του προσδόκιμου ζωής με τα όρια ηλικίας με βάση την πρακτική του ΟΟΣΑ μπορεί να εφαρμοστεί με αναλογία 1 προς 1, με  αναλογία 1 προς 2/3 και με αναλογία 1 προς 1/3. 

Το μοντέλο που φαίνεται πιθανό για την Ελλάδα όπως λέει ο ΟΟΣΑ είναι η αναλογία 1 προς 1 δηλαδή για κάθε 1 έτος που θα αυξάνει το προσδόκιμο, θα αυξάνονται κατά 1 έτος και τα όρια ηλικίας.

Με το 1 προς 2/3 τα όρια ηλικίας θα αυξηθούν κατά 8 μήνες για κάθε 12 μήνες αύξησης στο προσδόκιμο ζωής και με 1/3 η αύξηση των ορίων θα είναι ηπιότερη με 4 μήνες για κάθε 1 έτος που θα αυξάνεται το προσδόκιμο ζωής.

Ποιοι θίγονται - επηρεάζονται

Θα θιγούν από τις αλλαγές στα όρια ηλικίας συνταξιοδότησης οι ασφαλισμένοι που θα είναι κάτω των 62 ετών την 1/1/2030 καθώς δεν θα έχουν κατοχυρώσει κανένα συνταξιοδοτικό δικαίωμα μες βάση τα όρια ηλικίας της ισχύουσας σήμερα νομοθεσίας. Αυτό σημαίνει ότι εφόσον γίνουν αλλαγές θα συνταξιοδοτηθούν κατά 6 ως 12 μήνες αργότερα.

Δεν θα θίγουν από τις αλλαγές στα όρια ηλικίας συνταξιοδότησης οι ασφαλισμένοι που θα έχουν θεμελιώσει δικαίωμα συνταξιοδότησης, με συμπληρωμένο όριο ηλικίας και χρόνο ασφάλισης, στην επόμενη τριετία 2026-2029. Αυτό σημαίνει ότι θα μπορούν να συνταξιοδοτηθούν οποτεδήποτε.

Από τις αλλαγές στα όρια ηλικίας συνταξιοδότησης επηρεάζονται 3 κατηγορίες ασφαλισμένων: 

1. Οι ασφαλισμένοι σε ηλικίες 50 ως 55 ετών σήμερα, που βρίσκονται σε απόσταση 12 ως 7 έτη για να συμπληρώσουν τα 62 και να αποκτήσουν δικαίωμα είτε για μειωμένη σύνταξη, είτε για πλήρη αν έχουν και 40 χρόνια ασφάλισης. Αυτή η κατηγορία κινδυνεύει  να εγκλωβιστεί σε μια ή και δυο αυξήσεις ορίων ηλικίας που σημαίνει ότι για κάποιους –και πιθανότατα τους 50άρηδες, ή και τους 55άρηδες- τα 62 έτη για σύνταξη θα είναι παρελθόν μετά το 2030. Με βάση τα ως τώρα δεδομένα αλλά και τις προσαρμογές που έγιναν στα όρια ηλικίας μετά τις 19/8/2015 (νόμος 4336/2015), οι ασφαλισμένοι που δεν θεμελιώνουν δικαίωμα συνταξιοδότησης εντός της τριετίας 2027-2030 θα επιβαρυνθούν με όλη την αύξηση που θα προκύψει. Ετσι όσοι κλείνουν το 62ο έτος μετά το 2030 το πιθανότερο είναι ότι αν αυξηθούν τα όρια ηλικίας όπως δείχνουν οι μελέτες, θα συνταξιοδοτηθούν στα 63,6 μήνες.

Οσοι θα κλείσουν τα 62 εντός της τριετίας 2027-2030 είναι πιθανό να μη θιγούν από τις αλλαγές στις ηλικίες συνταξιοδότησης 

2. Οι ασφαλισμένοι με ηλικίες 35 ως 45 ετών οι οποίοι βρίσκονται στα πρώτα 15-20 χρόνια του εργασιακού βίου και θα τους πιάσουν δυο ή τρείς αυξήσεις στα όρια ηλικίας μέχρι να συνταξιοδοτηθούν.

3. Οι νέοι ασφαλισμένοι που διανύουν τα πρώτα χρόνια του εργασιακού τους βίου και από τώρα θα πρέπει να συμβιβαστούν με την ιδέα ότι θα πάρουν σύνταξη μετά τα 64 και με 44 χρόνια ασφαλιστικού βίου.

Προσοχή χρειάζεται σε όσους θα έχουν την ηλικία συνταξιοδότησης αλλά θα τους λείπουν τα χρόνια. Σε αυτές τις περιπτώσεις οι ασφαλισμένοι θα πρέπει να αναγνωρίσουν πλασματικούς χρόνους ώστε να έχουν πλήρως θεμελιωμένο δικαίωμα για σύνταξη πριν το 2030.

 Του Κώστα Κατίκου

Συντάξεις: Πότε θα αυξηθούν τα όρια ηλικίας και για ποιους | Capital