Το ΔΝΤ προειδοποιεί για το δίλημμα των κυβερνήσεων: «Όπλα ή Βούτυρο»

 Το ΔΝΤ προειδοποιεί ότι οι αμυντικές δαπάνες αυξάνονται σε παγκόσμιο επίπεδο και επηρεάζουν άμεσα τα δημόσια οικονομικά. Στην τελευταία έκθεση World Economic Outlook αναφέρει ότι περίπου οι μισές χώρες έχουν ενισχύσει τους αμυντικούς προϋπολογισμούς τους, ενώ οι πωλήσεις όπλων από τις μεγαλύτερες εταιρείες έχουν διπλασιαστεί σε διάστημα δύο δεκαετιών.

Τα ιστορικά στοιχεία του Ταμείου, από ανάλυση 164 χωρών μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, δείχνουν ότι κάθε απότομη αύξηση στις αμυντικές δαπάνες συνοδεύεται από επιβάρυνση των δημοσιονομικών ελλειμμάτων και άνοδο του δημόσιου χρέους κατά περίπου 7 ποσοστιαίες μονάδες μέσα σε τρία χρόνια. Σε περιόδους πολέμου το χρέος μπορεί να αυξηθεί κατά περίπου 14 ποσοστιαίες μονάδες, ενώ οι κοινωνικές δαπάνες πιέζονται σημαντικά.

Οι αμυντικές δαπάνες στην Ευρωπαϊκή Ένωση ακολουθούν την ίδια τάση. Για το 2025 εκτιμώνται στα 381 δισ. ευρώ, με άνοδο 11% σε σχέση με το προηγούμενο έτος και σχεδόν 63% υψηλότερα από το 2020. Η εξέλιξη συνδέεται κυρίως με τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, ενώ η σύγκρουση ΗΠΑ Ισραήλ με το Ιράν δημιουργεί νέο βαθμό αβεβαιότητας, σύμφωνα με το CNBC.

Το ΔΝΤ τοποθετεί την παγκόσμια ανάπτυξη στο 3,1% το 2026 υπό το σενάριο σύντομης διάρκειας σύρραξης. Στο δυσμενέστερο σενάριο όπου οι τιμές ενέργειας αυξάνονται 100 έως 200%, η ανάπτυξη θα περιοριζόταν στο 2%. Το Ταμείο σημειώνει: «Οι παγκόσμιες προοπτικές έχουν επιδεινωθεί απότομα μετά το ξέσπασμα του πολέμου στη Μέση Ανατολή».

Προσθέτει, δε: «Πριν από τον πόλεμο, ήμασταν έτοιμοι να αναβαθμίσουμε την πρόβλεψή μας για την παγκόσμια ανάπτυξη, αντανακλώντας τη συνεχιζόμενη δυναμική στην οικονομία που στηριζόταν από την άνθηση των επενδύσεων στην τεχνολογία, κάποια αποκλιμάκωση των εντάσεων στην εμπορική πολιτική, τη δημοσιονομική στήριξη και ευνοϊκές χρηματοπιστωτικές συνθήκες.»

Αμυντικές επενδύσεις στην Ευρώπη

Ορισμένες κυβερνήσεις παρουσιάζουν τις αμυντικές δαπάνες ως εργαλείο ενίσχυσης της οικονομίας. Ο Γάλλος Υπουργός Οικονομικών Roland Lescure δήλωσε στο CNBC πως οι αυξημένοι αμυντικοί πόροι μπορούν να λειτουργήσουν ως «διπλό μέρισμα» δημιουργώντας νέες θέσεις εργασίας και ενισχύοντας την εθνική κυριαρχία σε περιοχές που ένιωσαν περιθωριοποιημένες από την παγκοσμιοποίηση.

Από την πλευρά του ο Πολωνός Υπουργός Οικονομικών Andrzej Domański εξήγησε στο CNBC: «Η γεωπολιτική κατάσταση είναι σοβαρή. Πρέπει να είμαστε σοβαροί για την ασφάλειά μας» αναγνωρίζοντας ότι ο στόχος για αμυντικές δαπάνες στο 5% του ΑΕΠ «είναι μεγάλος». Τόνισε ότι η ασφάλεια αποτελεί την πρώτη προτεραιότητα της κυβέρνησης και ανέφερε πως παρακολουθεί «πολύ στενά» τον κίνδυνο κοινωνικής δυσαρέσκειας στις κάλπες.

Ο πρόεδρος της Παγκόσμιας Τράπεζας Ajay Banga επισήμανε ότι η άμυνα αποτελεί πλέον προτεραιότητα για πολλές κυβερνήσεις με την αναπτυξιακή βοήθεια να περιορίζεται. Η Παγκόσμια Τράπεζα συγκέντρωσε πρόσφατα 100 δισ. δολάρια τα οποία κατευθύνονται σε υγεία, εκπαίδευση και κλιματική ανθεκτικότητα στις φτωχότερες χώρες.

Αμυντικές δαπάνες και οικονομική σταθερότητα

Το ΔΝΤ προειδοποιεί ότι η αύξηση των αμυντικών δαπανών μπορεί να στηρίξει προσωρινά τη δραστηριότητα αλλά ταυτόχρονα ενισχύει τους κινδύνους για πληθωρισμό και δημοσιονομική επιβάρυνση. Το Ταμείο επισημαίνει ότι η πίεση στις κοινωνικές δαπάνες μπορεί να οδηγήσει ακόμα και σε κοινωνικές εντάσεις.

Η γενική διευθύντρια του ΔΝΤ απηύθυνε πρόσφατα αυστηρή σύσταση προς τους υπεύθυνους οικονομικής πολιτικής τονίζοντας ότι ο νέος γεωπολιτικός χάρτης απαιτεί διαφορετική στρατηγική. Όπως είπε «Η συμβουλή μου προς τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής σε αυτό το νέο παγκόσμιο περιβάλλον είναι να σκεφτούν το αδιανόητο και να προετοιμαστούν για αυτό».

newpost.gr