Ντονμπάς: Το εδαφικό «αγκάθι» που μπλοκάρει κάθε ειρηνευτική εξίσωση μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας

 Η σύγκρουση στην Ουκρανία μπορεί να διανύει τον τρίτο της χρόνο, όμως ένα ερώτημα παραμένει αναπάντητο και βαραίνει κάθε διπλωματική πρωτοβουλία, ποιος θα ελέγχει το Ντονμπάς. Όπως ξεκαθάρισε ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι από το Νταβός, στο περιθώριο του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ, οι διαπραγματεύσεις για το τέλος του πολέμου «θα αφορούν πρωτίστως τη γη». Και η γραμμή που χαράσσει το Κίεβο στην ανατολική Ουκρανία είναι αδιαπραγμάτευτη.

Το Ντονμπάς ως πυρήνας της σύγκρουσης

Οι περιοχές Λουχάνσκ και Ντονέτσκ, γνωστές συλλογικά ως Ντονμπάς, αποτελούν εδώ και χρόνια το επίκεντρο της ρωσοουκρανικής αντιπαράθεσης. Σήμερα, η Ρωσία κατέχει σχεδόν ολόκληρη τη Λουχάνσκ και σημαντικά τμήματα της Ντονέτσκ, έπειτα από μια μακρόσυρτη και αιματηρή προέλαση που εξελίσσεται με αργό ρυθμό.

Παρά τα εδαφικά κέρδη, το τίμημα για τη Μόσχα είναι βαρύ. Οι ρωσικές δυνάμεις έχουν υποστεί τεράστιες απώλειες σε ανθρώπινο δυναμικό, γεγονός που έχει αρχίσει να δημιουργεί ερωτήματα όχι μόνο για τη στρατιωτική βιωσιμότητα της εκστρατείας, αλλά και για την πολιτική αντοχή του Κρεμλίνου.

Οι εκτιμήσεις των αναλυτών: Χρόνια για την πλήρη κατάληψη

Σύμφωνα με εκτιμήσεις του Institute for the Study of War (ISW), ακόμη και με τον σημερινό ρυθμό επιχειρήσεων, θα απαιτηθεί χρόνος έως τον Αύγουστο του 2027 για να μπορέσουν οι ρωσικές δυνάμεις να καταλάβουν το υπόλοιπο της περιφέρειας Ντονέτσκ.

Η πρόβλεψη αυτή υπογραμμίζει δύο κρίσιμα δεδομένα:

1. την επιχειρησιακή φθορά της Ρωσίας,
2. αλλά και τη δυσκολία μετατροπής των στρατιωτικών κερδών σε στρατηγική νίκη.

Η κόκκινη γραμμή Ζελένσκι

Ο Ουκρανός πρόεδρος είναι ξεκάθαρος:

η παραχώρηση του Ντονμπάς στη Ρωσία δεν αποτελεί επιλογή.

Ο Ζελένσκι έχει επανειλημμένα προειδοποιήσει ότι μια τέτοια εξέλιξη θα μετέτρεπε την περιοχή σε μόνιμο ρωσικό προγεφύρωμα, ικανό να χρησιμοποιηθεί σε μελλοντικές επιθέσεις εναντίον της υπόλοιπης Ουκρανίας.

Για το Κίεβο, το Ντονμπάς δεν είναι απλώς εθνικό έδαφος. Είναι:

1. στρατηγικό βάθος,
2. βιομηχανική καρδιά της χώρας,
3. και σύμβολο κρατικής κυριαρχίας.

Η αμερικανική πρόταση: Αποστρατιωτικοποίηση και οικονομική ζώνη

Στο τραπέζι της τριμερούς διαπραγμάτευσης, οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν καταθέσει μια εναλλακτική πρόταση, η οποία επιχειρεί να γεφυρώσει το αγεφύρωτο.

Το σχέδιο προβλέπει:

1. τη μετατροπή του Ντονμπάς σε αποστρατιωτικοποιημένη ζώνη,
2. τη δημιουργία ελεύθερης οικονομικής περιοχής,
3. και την παροχή ισχυρών εγγυήσεων ασφαλείας προς την Ουκρανία.

Η λογική της Ουάσινγκτον είναι ότι η απομάκρυνση στρατευμάτων και από τις δύο πλευρές, σε συνδυασμό με οικονομική ανασυγκρότηση, θα μπορούσε να μειώσει την ένταση και να αποτρέψει μια νέα στρατιωτική αναμέτρηση.

Το μεγάλο ερώτημα: Θα δεχτεί ο Πούτιν;

Ωστόσο, το σχέδιο αυτό προσκρούει σε ένα θεμελιώδες πρόβλημα: την πολιτική βούληση της Μόσχας.

Παραμένει ασαφές αν ο Βλαντίμιρ Πούτιν είναι διατεθειμένος να αποδεχτεί:

1. την απώλεια άμεσου στρατιωτικού ελέγχου,
2. ή μια λύση που δεν αναγνωρίζει πλήρως τα εδαφικά κέρδη της Ρωσίας.

Για το Κρεμλίνο, το Ντονμπάς δεν αποτελεί μόνο στρατιωτικό στόχο, αλλά και εργαλείο εσωτερικής νομιμοποίησης του πολέμου.

Ένα μέτωπο που κρίνει την ειρήνη

Καθώς η τριμερής διαπραγμάτευση ΗΠΑ – Ουκρανίας – Ρωσίας εξελίσσεται, το Ντονμπάς αναδεικνύεται στο τελικό τεστ κάθε ειρηνευτικής συμφωνίας.

Χωρίς σαφή λύση για το καθεστώς της περιοχής, καμία διπλωματική φόρμουλα δεν μπορεί να σταθεί.

Η γη, όπως είπε ο Ζελένσκι, δεν είναι απλώς έδαφος. Είναι μνήμη, ισχύς, και το κλειδί για το αν ο πόλεμος θα τελειώσει — ή απλώς θα παγώσει, περιμένοντας την επόμενη έκρηξη.

ΠΗΓΗ