Εφάπαξ: Έρχεται νέος τρόπος υπολογισμού – Ποιοι ασφαλισμένοι θα δουν αυξήσεις

 Σημαντικές αλλαγές στον τρόπο υπολογισμού του εφάπαξ επεξεργάζεται η κυβέρνηση, επιχειρώντας να διορθώσει τις στρεβλώσεις . Οι τελικές αποφάσεις αναμένεται να ληφθούν μέσα στον Αύγουστο, ενώ οι επίσημες ανακοινώσεις τοποθετούνται χρονικά στη Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης. Στόχος είναι η δημιουργία ενός νέου, ενιαίου συστήματος που θα συνδέεται περισσότερο με τα πραγματικά χρόνια ασφάλισης και τις αποδοχές κάθε εργαζομένου.

Γιατί αλλάζει ο τρόπος υπολογισμού του εφάπαξ;

Το σημερινό σύστημα, χωρίζει τον υπολογισμό του εφάπαξ σε δύο διαφορετικά τμήματα, δημιουργώντας μεγάλες αποκλίσεις μεταξύ παλαιότερων και νεότερων ασφαλισμένων.

Για τα χρόνια ασφάλισης έως το 2013, η παροχή υπολογίζεται με βάση το 60% του μέσου όρου των αποδοχών της καλύτερης πενταετίας της περιόδου 2009-2013. Αντίθετα, για τα έτη μετά το 2014, το εφάπαξ λειτουργεί περισσότερο ως επιστροφή εισφορών, χωρίς την ανταποδοτικότητα που χαρακτήριζε το προηγούμενο σύστημα.

Η συγκεκριμένη διάκριση έχει ως αποτέλεσμα οι ασφαλισμένοι που διαθέτουν μεγάλο μέρος του εργασιακού τους βίου μετά το 2014 να λαμβάνουν αισθητά μικρότερα ποσά. Σύμφωνα με εκτιμήσεις, οι απώλειες σε σύγκριση με το προ του 2016 καθεστώς μπορεί να φτάσουν ακόμη και το 23%, ιδιαίτερα για όσους απέχουν χρονικά από την περίοδο αναφοράς 2009-2013.

Ποιες αλλαγές εξετάζονται από το οικονομικό επιτελείο;

Οι προτάσεις που βρίσκονται στο τραπέζι κινούνται σε δύο βασικούς άξονες.

Ο πρώτος αφορά την αναθεώρηση της περιόδου αναφοράς που χρησιμοποιείται για τον υπολογισμό του ευνοϊκότερου τμήματος του εφάπαξ. Αντί να λαμβάνεται υπόψη αποκλειστικά η πενταετία 2009-2013, εξετάζεται η μετατόπιση ή η διεύρυνσή της, ώστε να αποτυπώνει καλύτερα τις πιο πρόσφατες αποδοχές των ασφαλισμένων.

Ο δεύτερος άξονας προβλέπει τη δημιουργία ενός ενιαίου συστήματος υπολογισμού για όσους αποχωρούν από την εργασία μετά το 2026. Το νέο μοντέλο αναμένεται να συνδέεται πιο στενά με τον πραγματικό ασφαλιστικό χρόνο και τα εισοδήματα κάθε εργαζομένου, περιορίζοντας τις ανισότητες που έχουν δημιουργηθεί τα τελευταία χρόνια.

Ποιοι ασφαλισμένοι αναμένεται να ωφεληθούν;

Οι αλλαγές στοχεύουν κυρίως στους νεότερους ασφαλισμένους και σε όσους έχουν συγκεντρώσει το μεγαλύτερο μέρος των ενσήμων τους μετά το 2014.

Πρόκειται για εργαζομένους που, με το ισχύον καθεστώς, βλέπουν σημαντικά χαμηλότερα ποσά σε σύγκριση με συναδέλφους τους οι οποίοι συνταξιοδοτήθηκαν πριν από την εφαρμογή του νόμου του 2016.

Το τελικό όφελος, ωστόσο, θα εξαρτηθεί από τις λεπτομέρειες της νομοθετικής ρύθμισης, το πεδίο εφαρμογής της και τον τρόπο με τον οποίο θα υπολογίζεται το τμήμα της παροχής που αντιστοιχεί στον ασφαλιστικό χρόνο μετά το 2014.

Ποια είναι σήμερα τα ποσά του εφάπαξ;

Τα στοιχεία του e-ΕΦΚΑ για το πρώτο δίμηνο του 2026 αποτυπώνουν τις μεγάλες διαφοροποιήσεις που εξακολουθούν να υπάρχουν μεταξύ των ασφαλιστικών κατηγοριών.

Στο Δημόσιο, το μέσο εφάπαξ για τους πολιτικούς υπαλλήλους διαμορφώνεται περίπου στις 24.600 ευρώ, ενώ στα Σώματα Ασφαλείας και στους εκπαιδευτικούς κυμαίνεται κοντά στις 24.500 ευρώ.

Στα ειδικά μισθολόγια, όπου εντάσσονται πανεπιστημιακοί, γιατροί του ΕΣΥ, διπλωμάτες και δικαστικοί λειτουργοί, το μέσο ποσό φτάνει τις 40.100 ευρώ.

Ακόμη μεγαλύτερες είναι οι αποκλίσεις σε πρώην ΔΕΚΟ και οργανισμούς. Στον ΟΣΕ το μέσο εφάπαξ αγγίζει τις 103.000 ευρώ, στον ΟΤΕ τις 52.300 ευρώ, ενώ στη ΔΕΗ διαμορφώνεται περίπου στις 44.000 ευρώ.

Παρά τις διαφοροποιήσεις, σε αρκετές περιπτώσεις τα ποσά εξακολουθούν να υπολείπονται εκείνων που καταβάλλονταν πριν από το 2016, στοιχείο που τροφοδοτεί τη συζήτηση για την ανάγκη αλλαγών.

Πότε θα ανακοινωθούν οι αλλαγές;

Οι βασικές παράμετροι της μεταρρύθμισης αναμένεται να οριστικοποιηθούν μέσα στον Αύγουστο του 2026, με τις επίσημες ανακοινώσεις να τοποθετούνται στη Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης.

Εφόσον το σχέδιο προχωρήσει, το νέο πλαίσιο υπολογισμού του εφάπαξ θα τεθεί σε εφαρμογή από το 2027, βάζοντας τέλος στο σημερινό διπλό σύστημα και επηρεάζοντας χιλιάδες ασφαλισμένους που σχεδιάζουν την έξοδό τους στη σύνταξη τα επόμενα χρόνια.

Δημήτρης Καΐμάς

Εφάπαξ