Καύσιμα: Η βενζίνη πάνω από 2,20 και η κυβέρνηση αγοράζει χρόνο μέχρι τις ανακοινώσεις – Η αντλία ανεβάζει την πίεση – Τα μέτρα, ανοιχτή η μάχη για ΕΦΚ και επιδοτήσεις

 

Η τιμή της βενζίνης έχει μετατραπεί ξανά σε έναν από τους μεγαλύτερους πονοκεφάλους για νοικοκυριά και κυβέρνηση. Η αμόλυβδη κινείται πλέον σε πολλές περιοχές της χώρας πάνω από τα 2,20 ευρώ το λίτρο, ενώ στα νησιά και στις ακριβότερες περιοχές οι τιμές ανεβαίνουν ακόμη περισσότερο. Και το πρόβλημα δεν είναι μόνο η σημερινή τιμή. Είναι ότι κανείς δεν μπορεί να εγγυηθεί πως η αποκλιμάκωση θα έρθει γρήγορα.

Το πετρέλαιο ξανά στα 106 δολάρια

Το Brent επέστρεψε πάνω από τα 106 δολάρια το βαρέλι, καθώς η ένταση γύρω από το Ιράν και τα Στενά του Ορμούζ επανέφερε στην αγορά τον φόβο για την ενεργειακή τροφοδοσία. Αυτό σημαίνει ότι η κυβέρνηση δεν αντιμετωπίζει μια απλή, παροδική αύξηση στην αντλία. Αν οι διεθνείς τιμές παραμείνουν ψηλά, η πίεση θα περάσει σταδιακά σε ολόκληρη την οικονομία: μεταφορές, διανομή προϊόντων, επιχειρήσεις και τελικά στο καλάθι του καταναλωτή. Και κάπου εδώ το πρόβλημα παύει να είναι μόνο ενεργειακό και γίνεται καθαρά πολιτικό.

30 Σεπτεμβρίου: Η ημερομηνία-κλειδί

Η κυβέρνηση έχει δώσει πλέον συγκεκριμένη ημερομηνία. Τα μέτρα για τα καύσιμα αναμένονται αύριο, όμως μέχρι τότε η εικόνα δεν είναι απολύτως ξεκαθαρισμένη. Στο τραπέζι βρίσκονται παρεμβάσεις για το diesel και τα καύσιμα κίνησης, ενώ εξετάζονται διαφορετικά σενάρια ως προς το εάν και σε ποια μορφή θα υπάρξει στήριξη και στη βενζίνη. Το βέβαιο είναι ότι η κυβέρνηση επιδιώκει να συγκρατήσει το κόστος χωρίς να δεσμευθεί σε μια μόνιμη και ακριβή φορολογική παρέμβαση.

Ο «ελέφαντας» στην αντλία: Ο Ειδικός Φόρος Κατανάλωσης

Και εδώ βρίσκεται το βασικό πολιτικό ερώτημα. Γιατί όταν η βενζίνη ξεπερνά τα 2,20 ευρώ, η συζήτηση επιστρέφει αναπόφευκτα στον Ειδικό Φόρο Κατανάλωσης.

Ο ΕΦΚ στην αμόλυβδη στην Ελλάδα είναι περίπου 70 λεπτά το λίτρο και πάνω σε αυτό προστίθεται και ΦΠΑ 24%. Με απλά λόγια, όταν ανεβαίνει η διεθνής τιμή του καυσίμου, δεν ανεβαίνει μόνο το κόστος αγοράς του προϊόντος. Αυξάνεται και το ποσό ΦΠΑ που εισπράττει το Δημόσιο. Και εκεί πατά η αντιπολίτευση.

Το ΠΑΣΟΚ ζητά τα πρόσθετα έσοδα από τον ΦΠΑ που δημιουργεί η άνοδος των τιμών να επιστρέφουν στους καταναλωτές μέσω αντίστοιχης ελάφρυνσης του ΕΦΚ.

Γιατί η κυβέρνηση δεν θέλει να αγγίξει εύκολα τον ΕΦΚ

Η κυβερνητική πλευρά αντιμετωπίζει τη μείωση του ΕΦΚ με πολύ μεγαλύτερη επιφύλαξη. Ο λόγος είναι ότι μια οριζόντια μείωση του φόρου έχει μεγάλο και άμεσο δημοσιονομικό κόστος, επειδή εφαρμόζεται σε κάθε λίτρο καυσίμου ανεξάρτητα από το εισόδημα του καταναλωτή. Γι’ αυτό το οικονομικό επιτελείο προτιμά στοχευμένες ή προσωρινές παρεμβάσεις, οι οποίες μπορούν να περιοριστούν χρονικά και να προσαρμόζονται ανάλογα με τις διεθνείς τιμές.

Η συζήτηση για τον ΕΦΚ, πάντως, έχει επανέλθει στο προσκήνιο ακριβώς επειδή η τιμή της αντλίας έχει ξεφύγει εκ νέου πάνω από τα 2 ευρώ.

Ο λογαριασμός στο ρεζερβουάρ

Η διαφορά είναι πλέον ορατή με γυμνό μάτι. Με τιμή 2,20 ευρώ το λίτρο, ένα γέμισμα 50 λίτρων κοστίζει περίπου 110 ευρώ. Αν η τιμή ήταν 1,90 ευρώ, το ίδιο γέμισμα θα κόστιζε 95 ευρώ. Η διαφορά είναι 15 ευρώ σε ένα μόνο γέμισμα.

Για ένα νοικοκυριό που χρειάζεται δύο γεμίσματα τον μήνα, η πρόσθετη επιβάρυνση φτάνει τα 30 ευρώ. Σε ετήσια βάση, εάν αυτή η διαφορά διατηρηθεί, μιλάμε για περίπου 360 ευρώ επιπλέον μόνο για ένα αυτοκίνητο.

Και αυτό εξηγεί γιατί οι δηλώσεις περί «πάρε τα μέσα μεταφοράς» ή το εάν κάποιος διαθέτει 10 ευρώ για βενζίνη αποκτούν πολύ μεγαλύτερη πολιτική ένταση όταν ο πολίτης βλέπει τριψήφιο ποσό στην αντλία.

Το πολιτικό στοίχημα της 30ής Σεπτεμβρίου

Η κυβέρνηση έχει ουσιαστικά δύο προβλήματα να λύσει ταυτόχρονα. Το πρώτο είναι οικονομικό: να συγκρατήσει τις τιμές χωρίς να ανοίξει μια μόνιμη δημοσιονομική τρύπα. Το δεύτερο είναι πολιτικό: τα μέτρα που θα ανακοινωθούν να είναι αρκετά ώστε ο καταναλωτής να δει πραγματική διαφορά στην αντλία.

Γιατί μια παρέμβαση λίγων λεπτών σε μια βενζίνη που έχει ξεπεράσει τα 2,20 ευρώ μπορεί να είναι μετρήσιμη λογιστικά, αλλά το κρίσιμο ερώτημα είναι αν θα είναι αισθητή στην τσέπη. Και η πίεση μεγαλώνει όσο περνούν οι ημέρες.

Η ημερομηνία της 30ής Σεπτεμβρίου γίνεται λοιπόν κάτι περισσότερο από μια ανακοίνωση οικονομικών μέτρων. Θα είναι το πρώτο πραγματικό τεστ για το αν η κυβέρνηση μπορεί να μετατρέψει τις υποσχέσεις παρέμβασης σε μείωση της τιμής που βλέπει ο πολίτης πάνω στην αντλία.

Το κρίσιμο ερώτημα

Όταν η βενζίνη έχει φτάσει πάνω από τα 2,20 ευρώ και το Δημόσιο εισπράττει περισσότερα από τον ΦΠΑ εξαιτίας της ανόδου της τιμής, θα αρκεστεί η κυβέρνηση σε προσωρινές επιδοτήσεις ή θα αγγίξει τελικά τον Ειδικό Φόρο Κατανάλωσης;

Νίκος Παναγιωτόπουλος

ΠΗΓΗ