Ο πραγματικός φόβος του Ερντογάν δεν είναι τα νησιά – Είναι η Ελλάδα που εξοπλίζεται με την τεχνολογία του Ισραήλ – Γιατί η Άγκυρα βλέπει μια πολύ μεγαλύτερη γεωπολιτική απειλή

 Οι νέες απειλές του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν για τα ελληνικά νησιά μπορεί να μοιάζουν με επιστροφή στο γνωστό ελληνοτουρκικό έργο περί αποστρατιωτικοποίησης. Μόνο που αυτή τη φορά αξίζει να κοιτάξει κανείς όχι μόνο τι λέει ο Τούρκος πρόεδρος, αλλά κυρίως τι έχει αλλάξει γύρω του.

Και έχει αλλάξει πολύ. Η Ελλάδα δεν αγοράζει πλέον απλώς περισσότερα μαχητικά, φρεγάτες ή πυραύλους. Επιχειρεί να δημιουργήσει ένα εντελώς διαφορετικό σύστημα αποτροπής, στο οποίο η ισραηλινή στρατιωτική τεχνολογία αποκτά κεντρική θέση. Στις 31 Αυγούστου υπεγράφη στο Τελ Αβίβ η διακρατική συμφωνία Ελλάδας–Ισραήλ για την «Ασπίδα του Αχιλλέα»: ένα ενιαίο αντιαεροπορικό, αντιβαλλιστικό και anti-drone σύστημα με κεντρική διοίκηση και έλεγχο. Δεν είναι επομένως παράλογο να αναζητεί κανείς πίσω από τη νέα ένταση και έναν βαθύτερο τουρκικό προβληματισμό.

Γιατί η Άγκυρα δεν βλέπει απέναντί της μόνο την Ελλάδα. Βλέπει σταδιακά να εγκαθίσταται στην ελληνική άμυνα η τεχνολογία μιας χώρας που έχει αποδείξει ότι μπορεί να διεξάγει επιχειρήσεις πολύ πέρα από τα σύνορά της: του Ισραήλ.

Η «Ασπίδα του Αχιλλέα» αλλάζει το παιχνίδι

Η συμφωνία είναι ύψους περίπου 3 δισ. ευρώ και προβλέπει ένα πολυεπίπεδο σύστημα αεράμυνας με ισραηλινά David’s Sling, SPYDER και BARAK MX, ραντάρ πολλαπλών αποστολών και ενιαίο σύστημα διοίκησης και ελέγχου. Παράλληλα προβλέπεται η προμήθεια Drone Dome για την προστασία κρίσιμων περιοχών από μη επανδρωμένα αεροσκάφη. Το ιδιαίτερα ενδιαφέρον στοιχείο είναι ότι το David’s Sling χρησιμοποιήθηκε από το ίδιο το Ισραήλ στην πρόσφατη σύγκρουση με το Ιράν.

Άρα η Ελλάδα δεν αποκτά απλώς ένα θεωρητικό σύστημα αντιπυραυλικής άμυνας. Αποκτά τεχνολογία η οποία έχει ήδη δοκιμαστεί σε πραγματικό περιβάλλον βαλλιστικών και πυραυλικών επιθέσεων. Και αυτό αλλάζει τη συζήτηση.

Από την άμυνα στην αποτροπή

Η «Ασπίδα του Αχιλλέα» δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται απομονωμένα. Εντάσσεται σε ένα συνολικό πρόγραμμα ελληνικών εξοπλισμών περίπου 28 δισ. ευρώ μέχρι το 2036, μαζί με F-35, αναβαθμισμένα F-16, νέες φρεγάτες, drones και πυραυλικά συστήματα. Ακόμη πιο ενδιαφέρουσα είναι η ίδια η φιλοσοφία του ελληνικού σχεδιασμού. Ο Νίκος Δένδιας έχει εξηγήσει ότι ο νέος θόλος προορίζεται να αναλάβει μεγάλο μέρος της χωρικής άμυνας ώστε οι νέες φρεγάτες και τα αεροσκάφη 4,5 και 5ης γενιάς να απελευθερωθούν από αυτή την αποστολή και να αποκτήσουν ευρύτερο αποτρεπτικό ρόλο. Αυτή είναι μια κρίσιμη λεπτομέρεια. Γιατί σημαίνει ότι η Ελλάδα επιχειρεί σταδιακά να περάσει από το δόγμα «προστατεύω τον χώρο μου» στο δόγμα **«δημιουργώ τέτοιο κόστος ώστε ο αντίπαλος να μην επιχειρήσει να με πλήξει»**.

Και υπάρχουν και τα PULS

Στην ίδια εικόνα πρέπει να προστεθούν τα ισραηλινά συστήματα πυραυλικού πυροβολικού PULS. Η ελληνική Βουλή είχε εγκρίνει την προμήθεια 36 συστημάτων, με στόχο την ενίσχυση των δυνατοτήτων του Στρατού Ξηράς στον Έβρο και στα νησιά του ανατολικού Αιγαίου και των Δωδεκανήσων.

Έτσι αρχίζει να σχηματίζεται ένα διαφορετικό στρατιωτικό οικοσύστημα, αντιβαλλιστική άμυνα, αντιαεροπορική προστασία, anti-drone συστήματα, πυραυλικό πυροβολικό, F-35, Rafale, Belharra, αναβαθμισμένα F-16.

Και μεγάλο μέρος της τεχνολογικής καρδιάς αυτού του νέου συστήματος συνδέεται πλέον με το Ισραήλ.

Το Ιράν άλλαξε τον τρόπο που βλέπει η περιοχή το Ισραήλ

Εδώ βρίσκεται ίσως το σημαντικότερο γεωπολιτικό στοιχείο. Οι επιχειρήσεις του Ισραήλ και των ΗΠΑ εναντίον του Ιράν έδειξαν πόσο διαφορετική έχει γίνει η σύγχρονη στρατιωτική ισχύς. Δεν αρκεί πλέον να διαθέτεις μεγάλο στρατό.

Χρειάζεσαι πληροφορίες σε πραγματικό χρόνο, drones, ηλεκτρονικό πόλεμο, αντιπυραυλική προστασία, αεροσκάφη χαμηλής παρατηρησιμότητας, δικτυωμένα συστήματα διοίκησης και δυνατότητα προσβολής στόχων μεγάλης αξίας. Και ακριβώς αυτή την τεχνολογική φιλοσοφία επιχειρεί τώρα να ενσωματώσει η Ελλάδα. Για την Τουρκία αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία.

Ο φόβος της Άγκυρας: «Μετά το Ιράν, ποιος;»

Θα ήταν υπερβολή να ισχυριστεί κανείς ότι υπάρχει κάποιο ισραηλινό ή δυτικό σχέδιο στρατιωτικής επίθεσης στην Τουρκία. Δεν υπάρχει δημόσιο στοιχείο που να τεκμηριώνει κάτι τέτοιο. Υπάρχει όμως κάτι διαφορετικό και γεωπολιτικά σημαντικότερο, η αυξανόμενη καχυποψία μεταξύ Τουρκίας και Ισραήλ.

Ο Ερντογάν έχει συγκρουστεί επανειλημμένα και δημόσια με τον Μπενιαμίν Νετανιάχου, ενώ η αντιπαράθεση των δύο χωρών αφορά πλέον όχι μόνο τη Γάζα αλλά τη Συρία και συνολικά την κατανομή ισχύος στην Ανατολική Μεσόγειο και στη Μέση Ανατολή. Γι’ αυτό στην Άγκυρα υπάρχει ένα ερώτημα που δύσκολα μπορεί να αγνοηθεί, αν το Ισραήλ θεωρεί ότι έχει δικαίωμα να προλαμβάνει στρατιωτικές απειλές πριν αυτές ωριμάσουν, πού σταματούν τα όρια αυτής της στρατηγικής;

Το Ιράν αποτελεί μια ακραία και διαφορετική περίπτωση. Η Τουρκία είναι μέλος του ΝΑΤΟ και η σύγκριση των δύο χωρών δεν μπορεί να γίνει μηχανικά.

Όμως η εμπειρία του Ιράν έχει δείξει στην περιοχή κάτι που ενδιαφέρει βαθιά και την Άγκυρα, ότι το Ισραήλ είναι διατεθειμένο, όταν θεωρεί ότι διακυβεύεται η στρατηγική του ασφάλεια, να χρησιμοποιήσει στρατιωτική ισχύ σε πολύ μεγάλη γεωγραφική απόσταση. Και ταυτόχρονα η Ελλάδα γίνεται ένας από τους στενότερους αμυντικούς εταίρους του.

Η Ελλάδα αποκτά κάτι περισσότερο από ισραηλινά όπλα

Αυτό πιθανότατα είναι και το μεγαλύτερο ζήτημα για την Τουρκία. Η Αθήνα δεν αγοράζει απλώς πυραύλους από το Τελ Αβίβ. Δημιουργείται σταδιακά στρατηγική διαλειτουργικότητα Ελλάδας–Ισραήλ: κοινή εκπαίδευση, τεχνογνωσία, συστήματα αεράμυνας, drones, ραντάρ, ανταλλαγή τεχνολογίας και αμυντική βιομηχανική συνεργασία.

Η Ελλάδα αποκτά δηλαδή πρόσβαση σε ένα από τα πλέον εξελιγμένα οικοσυστήματα άμυνας και πληροφοριών στον κόσμο. Και αυτό έχει μεγαλύτερη γεωπολιτική αξία από την αγορά ενός ακόμη οπλικού συστήματος.

Γιατί λοιπόν τώρα οι απειλές για τα νησιά;

Μέσα σε αυτό το πλαίσιο οι δηλώσεις Ερντογάν αποκτούν διαφορετική ανάγνωση. Η Τουρκία βλέπει ταυτόχρονα, την Ελλάδα να αποκτά F-35, να ενισχύει τον στόλο της, να δημιουργεί αντιβαλλιστικό και anti-drone θόλο με το Ισραήλ, να αποκτά ισραηλινό πυραυλικό πυροβολικό, να προχωρά στα θαλάσσια πάρκα, να σχεδιάζει την ηλεκτρική σύνδεση με την Κύπρο και να εμβαθύνει τη στρατηγική της σχέση με το Ισραήλ.

Η αντίδραση της Άγκυρας επομένως δεν αφορά μόνο το εάν υπάρχουν ελληνικά στρατεύματα στη Λέσβο, στη Χίο ή στη Ρόδο. Αφορά τη συνολική μεταβολή του ισοζυγίου ισχύος.

Η Ελλάδα ανάμεσα στο Ισραήλ και την Τουρκία

Εδώ όμως υπάρχει και ένας κίνδυνος για την Αθήνα. Η στενή σχέση με το Ισραήλ αυξάνει σημαντικά την ελληνική αποτρεπτική ικανότητα, αλλά η Ελλάδα δεν έχει συμφέρον να μετατραπεί σε προκεχωρημένο φυλάκιο μιας ισραηλοτουρκικής αντιπαράθεσης. Η ελληνική στρατηγική πρέπει να είναι διαφορετική, συμμαχίες χωρίς εξαρτήσεις και αποτροπή χωρίς αυτοματισμούς εμπλοκής.

Γιατί η Τουρκία παραμένει γειτονική χώρα, σύμμαχος στο ΝΑΤΟ και μια μεγάλη περιφερειακή δύναμη με την οποία η Ελλάδα θα συνεχίσει να συνυπάρχει ανεξαρτήτως Ερντογάν.

Ο Ερντογάν κοιτάζει τον χάρτη της επόμενης ημέρας

Αυτό τελικά μπορεί να εξηγεί καλύτερα τη νέα επιθετική ρητορική. Ο Ερντογάν δεν ανησυχεί μόνο για το τι υπάρχει σήμερα στα ελληνικά νησιά. Ανησυχεί για το τι Ελλάδα θα υπάρχει απέναντί του σε πέντε χρόνια. Μια Ελλάδα με F-35 και Rafale. Με νέες φρεγάτες. Με ισραηλινό αντιβαλλιστικό θόλο. Με πυραυλικά συστήματα ακριβείας. Με πολύ στενότερη στρατηγική σχέση με το Ισραήλ. Και κυρίως με μια διαφορετική φιλοσοφία αποτροπής. Γι’ αυτό και η αντιπαράθεση για την «Ασπίδα του Αχιλλέα» είναι πολύ μεγαλύτερη από μια συμφωνία εξοπλισμών.

Μετά το Ιράν, ο Ερντογάν είδε τι μπορεί να κάνει η ισραηλινή στρατιωτική τεχνολογία. Τώρα βλέπει ένα σημαντικό μέρος αυτής της τεχνολογίας να εγκαθίσταται στην απέναντι πλευρά του Αιγαίου. Δεν σημαίνει ότι η Τουρκία είναι «ο επόμενος στόχος». Σημαίνει όμως ότι για πρώτη φορά η Άγκυρα πρέπει να εντάξει σοβαρά στους στρατηγικούς υπολογισμούς της ένα ενδεχόμενο που μέχρι πρόσφατα δεν υπήρχε στην ίδια έκταση, μια Ελλάδα η οποία δεν θα διαθέτει απλώς ισχυρότερες Ένοπλες Δυνάμεις, αλλά θα αποτελεί μέρος ενός πολύ ευρύτερου δυτικού και ισραηλινού δικτύου στρατιωτικής τεχνολογίας και αποτροπής στην Ανατολική Μεσόγειο. Και ίσως αυτό να είναι σήμερα το βαθύτερο άγχος πίσω από τις απειλές του Ερντογάν.

Νίκος Παναγιωτόπουλος

Newpost.gr